De basis: geen alcohol onder de 18
Voor veel nieuwe kantinecoördinatoren zijn de alcoholregels een grijs gebied. Daarom eerst de basis. Je verkoopt of schenkt geen alcohol aan iemand die jonger is dan 18. Twijfel je over iemands leeftijd? Vraag dan naar een identiteitsbewijs. Wie overduidelijk volwassen is, hoef je niet te controleren.
Let ook op doorgeven. Sinds 1 juli 2021 is het strafbaar als een volwassene alcohol koopt en die doorgeeft aan iemand onder de 18. Zie je dat een volwassene een rondje haalt voor een groepje jongeren? Dan mag je daar niet aan meewerken, en kun je ook de leeftijd van die jongeren vragen.
Daarnaast schenk je geen alcohol aan iemand die duidelijk dronken is. Volgens het modelreglement van NOC*NSF mag wie dronken is de kantine ook niet in.
Wie mag er achter de bar staan?
Hier wordt het voor je rooster interessant. Er zijn drie rollen:
- Leidinggevende. Iemand van minimaal 21 jaar met een Verklaring Sociale Hygiëne (VSH). De leidinggevenden staan bij naam op de alcoholvergunning van de club. Komt er een nieuwe bij of stopt er een, dan geef je dat door aan de gemeente.
- Barvrijwilliger met instructie. Iemand van minimaal 16 jaar die de instructie verantwoord alcohol schenken heeft gedaan. Die heette jarenlang IVA (Instructie Verantwoord Alcoholschenken); tegenwoordig is het een e-learning. De club houdt een lijst bij van wie de instructie heeft.
- Overige vrijwilligers. Iedereen die helpt met koffie, thee, fris en eten, maar geen alcohol schenkt.
De belangrijkste regel: zolang er alcohol geschonken wordt, is er minstens één leidinggevende of één barvrijwilliger met instructie aanwezig. Een dienst met alleen ouders zonder instructie mag dus prima koffie zetten, maar geen bier tappen.
En jongeren? Onder de 16 mogen ze in de ruimte waar alcohol geschonken wordt niet achter de bar werken. Jeugdleden kunnen dus wel helpen buiten de schenktijden, bijvoorbeeld bij de koffie op zaterdagochtend vóór de bar opengaat voor alcohol. Spreek in je club af hoe je dat precies regelt. Meer ideeën om jongeren en andere nieuwe helpers erbij te halen, vind je in vrijwilligers vinden voor de kantine.
Het bestuursreglement en de schenktijden
Een sportclub met een alcoholvergunning heeft een bestuursreglement. Daarin staat onder andere:
- op welke tijden er alcohol geschonken wordt;
- wie de leidinggevenden zijn;
- dat er altijd een leidinggevende of barvrijwilliger met instructie aanwezig is;
- hoe de club omgaat met leeftijdscontrole en huisregels.
De schenktijden bepaal je niet helemaal zelf: de gemeente legt in een verordening vast wanneer sportkantines alcohol mogen schenken. Die tijden verschillen per gemeente. Vaak hangen de schenktijden en leeftijdsgrenzen zichtbaar in de kantine, samen met een kopie van het reglement of de lijst met barvrijwilligers.
Ben je nieuw als coördinator? Vraag het bestuur dan om het bestuursreglement en de lijst met leidinggevenden en barvrijwilligers. Dan weet je meteen met wie je kunt plannen.
Zo verwerk je de regels in je kantinerooster
De regels zijn niet ingewikkeld, maar in een druk seizoen gaat het makkelijk mis. Een paar tips:
- Weet wie wat mag. Houd één lijst bij van alle leidinggevenden en barvrijwilligers met instructie. Zet er de datum bij waarop iemand de instructie deed.
- Kijk per dienst naar de schenktijden. Valt een dienst (deels) binnen de schenktijden? Dan moet daar minstens één persoon met VSH of instructie bij. Valt hij erbuiten, dan is dat niet nodig.
- Koppel nieuwe ouders aan een ervaren barvrijwilliger. Zo kan elke ouder een dienst draaien, ook zonder instructie, en leert hij het vak van iemand die het kent.
- Maak de instructie makkelijk. Vraag ouders die vaker helpen om de e-learning te doen. Hoe meer mensen de instructie hebben, hoe makkelijker je rooster rond komt.
- Check de lastige momenten extra. Denk aan de laatste dienst op zaterdag, toernooien en de feestavond aan het eind van het seizoen. Juist dan wordt er meer geschonken.
Hoe je het rooster als geheel opzet, lees je in het stappenplan kantinediensten organiseren. Werk je met een spreadsheet? Voeg in ons gratis kantinerooster in Excel een kolom toe waarin je per dienst aangeeft wie de instructie of VSH heeft. Bij voetbalclubs met veel thuiswedstrijden achter elkaar is dat extra handig; zie ook kantinediensten bij een voetbalclub.
Kort samengevat
- Geen alcohol onder de 18, en ook niet doorgeven aan minderjarigen.
- Tijdens de schenktijden is er altijd een leidinggevende (21+, VSH) of een barvrijwilliger met instructie (16+) aanwezig.
- De gemeente bepaalt de schenktijden; jullie bestuursreglement legt de rest vast.
- Zet in je rooster per dienst wie mag schenken, dan klopt het elke week.
Dit artikel is geen juridisch advies. Twijfel je over iets, kijk dan in jullie bestuursreglement of vraag het na bij je gemeente of sportbond.
Veelgestelde vragen
Moet iedereen achter de bar een IVA hebben?
Nee. Tijdens de schenktijden moet er minstens één leidinggevende met Verklaring Sociale Hygiëne of één barvrijwilliger met instructie aanwezig zijn. Andere vrijwilligers mogen meehelpen, maar schenken geen alcohol.
Vanaf welke leeftijd mag je in de sportkantine alcohol schenken?
Een barvrijwilliger met instructie is minimaal 16 jaar. Een leidinggevende met Verklaring Sociale Hygiëne is minimaal 21 jaar.
Wie bepaalt wanneer een sportkantine alcohol mag schenken?
De gemeente legt de schenktijden voor sportkantines vast in een verordening. De club neemt die tijden over in het eigen bestuursreglement.
Bronnen
- KHN: vanaf welke leeftijd mogen jongeren alcohol schenken?
- KHN: leeftijdsgrens alcohol 18 jaar
- NOC*NSF: wetswijzigingen voor sportclubs per 1 juli 2021
- NOC*NSF en VNG: model bestuursreglement alcohol in sportkantines
Dit allemaal zonder Excel?
Met Kantini krijgt elke lichting een eigen link in de groepsapp. Ouders kiezen zelf een dienst met alleen hun naam, ruilen gaat via de ruilhoek, en de coördinator krijgt een seintje als er nog iets open staat.
De pilot is gratis voor 5 verenigingen. Daarna kost Kantini €150 per jaar voor de hele vereniging. Doorgaan is jullie keuze.